درصبح بدون حتی یک لکه ابرسیاتل،مارک و جانیس،که به تازگی باهم ازدواج
کرده اند ،به صرف صبحانه می نشینند.بیرون ساختمان ،آن طور که از پنجره
پیداست ،آبهای مونت لیک رنگ آبی عمیقی را به نمایش می گذارند .دونده ها به
آرامی در پارک مشرف بر دریاچه درحال دویدن هستند.مارک و جانیس درحال صرف
نان تست فرانسوی و درحالی که روزنامه صبح را به اتفاق می خوانند ،از دیدن
این منظره زیبا لذت می برند.لحظاتی بعد ،به احتمال زیاد مارک به خواندن
خبرهای فوتبال می پردازد و جانیس تلفنی با مادرش ،که در سن لوئیس زندگی می
کند،حرف می زند.
در این آپارتمان کوچک همه چیزبه قدرکافی عادی و معمولی
به نظر می رسد.اما لحظه ای بعد متوجه می شوید که سه دوربین فیلمبرداری
ویدئویی روی دیوارها مستقرشده اند و دو میکروفون کوچک روی یقه های مارک و
جانیس سنجاق شده اند.مونیتورهای هولتر هم به دور بدنشان بسته شده اند
.استودیوی زیبای مارک جانیس درواقع ابداً یک آپارتمان نیست.اینجا یک
آزمایشگاه متعلق به دانشگاه واشینگتن درسیاتل است.شانزده سال است که من
دراین دانشگاه نوآورانه ترین روشها را برای پژوهش و بررسی درباره ازدواج و
طلاق به کار گرفته ام.
به عنوان بخشی از این پژوهش ،مارک و جانیس (و
نیز 49 زوج دیگر)داوطلب شده اند که شبی را در این آپارتمان مصنوعی که به
آزمایشگاه عشق شهرت یافته،به سرببرند.از آنها خواسته شده است که به طبیعی
ترین شکلی که می توانند رفتارکنند .من و همکارانم از پشت یک آیینه که تنها
می توان از یک طرف آن به سمت دیگرنگاه کرد،رفتار داوطلبان را تماشا می
کنیم.دوربینها تمام حرکات و کلمات آنها را ضبط می کنند.حالتهای چهره،نشانه
های استرس و یا رفتارهای از روی آرامش و آرمیدگی و سرعت ضربان قلب ثبت می
شود.برای رعایت خلوت زوجها ،بررسی و فیلمبرداری تنها در فاصله ساعات 9 صبح
تا 9 شب صورت می گیرد .آپارتمان دارای یک کاناپه تاشو،یک آشپزخانه متحرک
،یک تلفن ،تلویزیون ،وی سی آر و پخش سی دی است.از زوجها خواسته شده است که
خواربار،مواد غذایی ،روزنامه ها،لپ تاپ،لوازم ورزشی دستی و حتی حیوانات
دست آموز خود را به این استودیوی آزمایشگاهی بیاورند.می خواهیم تعطیلات
آخرهفته آنها به طبیعی ترین شکل خود برگزار شود.
هدف من چیزی جزاین
نیست که واقعیات درباره ی ازدواج را کشف کنم.شاید بتوانم به سؤالاتی که
مدتهای مدید ذهن اشخاص را به خود مشغول کرده است،جواب بدهم :چرا ازدواج در
مواقعی تا این حد دشوار و پیچیده می شود؟چرا بعضی از ازدواجها عمری پر
دوام دارند و حال آنکه بعضی دیگر به سادگی فرو می پاشند؟چه می توان کرد که
روابط زناشویی مختل نشود؟و چه می توان کرد که ازدواجهای بحران زده را نجات
داد؟
پیش بینی طلاق با دقت91 درصد
بعد از سالها بررسی،به جایی رسیده ام که می توانم به این پرسشها جوابازدواجهای هوشمندانه عاطفی
آنچه سبب می شود ازدواج با موفقیت روبه رو شود،به شکل شگفت انگیزی ساده است.آنهایی که زندگی زناشویی موفق دارند لزوماً باهوش تر،غنی تر و یا به لحاظ روانی برتر از دیگران نیستند .بلکه آنها در زندگی روزمره خود به پویاییهایی دست یافته اند که اندیشه های منفی آنها را درباره یکدیگر کنترل می کند.این اندیشه های منفی در همه وجود دارد،اما مانع ازآن می شود که بر جنبه های مثبت برتری پیدا کنند.من این ازدواجها را به لحاظ احساسی و عاطفی هوشمندانه می دانم.چرا باید ازدواجتان را نجات دهید؟
آمار طلاق بسیار بالاست.در جوامع غربی،امکان طلاق در ازدواجهای اول،در مدت 40سال 67 درصد است.نیمی از این طلاقها در هفت سال اول اتفاق می افتند .با توجه به بررسیهای صورت گرفته ،امکان طلاق در ازدواجهای برای بار دوم 10 درصد بیشتر است .میزان طلاق بسیار بالا سببی است که زوجها بکوشند از هیچ اقدامی برای جلوگیری از ازدواجشان فرو گذار نکنند.پژوهشهای بدیع،یافته های انقلابی
وقتی موضوع حفظ یک ازدواج به میان می آید،برای همه افراد خانواده موضوع پر اهمیتی مطرح می شود و با این حال و به رغم اهمیت مستند رضایت خاطر در ازدواج ،میزان بررسیهای سالم و حساب شده درایجاد ثبات در زندگی زناشویی به شکل تکان دهنده ای کم است .وقتی برای اولین بار در سال 1972درباره ازدواج شروع به بررسی کردم،مجموع پژوهشهای موجود در این زمینه از انگشتان یک دست بیشتر نمی شدند.به عبارت دیگر،پژوهشهای علمی در این زمینه به شدت کم شمار بود.برای مثال،بخش اعظم پژوهشها با پر کردن یک پرسشنامه به انجام می رسیدند.این شیوه به روش گزارش کردن خود مشهور است و با آنکه این روش هم فایده های خود را دارد،فایده و اثر بخشی آن محدود است.زنانی که در ازدواج خود با بدرفتاری جسمانی مواجه می شوند روی پرسشنامه های درباره رضایت خاطر از ازدواج نمره سطح بالا می گیرند .تنها اگر زن احساس امنیت خاطر بکند،درجریان پرکردن پرسشنامه ممکن است ناراحتیهای خود را انتقال دهد.چرا اغلب ازدواج درمانیها به شکست می انجامند
اگر در رابطه زناشویی خود با مشکلاتی روبه رو هستید.احتمالاً تا به حال توصیه و نصیحت فراوان شنیده اید .دست روی هرکس که بگذارید انگار احساس می کند برای موفق ظاهر شدن یک ازدواج توصیه ها و راهکارهایی دارد.اما اغلب حرفهای این اشخاص ،خواه روانشناسی که در برنامه تلویزیون حرف می زند و یا آرایشگر شما به آن اشاره می کند ،اشتباهند.بسیاری از این نظریه ها مدتهاست که منسوخ شده اند و یا شایسته آنند که منسوخ شوند.اما متأسفانه ،در عمق و تار و پود جامعه ریشه دوانیده اند.بررسی اسطوره های دیگری درباره ازدواج
این تصور که اگر زن و شوهر ارتباط حساس تری باهم داشته باشند می توانند ازدواجشان را نجات دهند،خیال باطل دیگری است که در مورد ازدواج وجود دارد.من طی سالها بررسی به اسطوره های دیگری برخورده ام که نه تنها حقانیت ندارند،بلکه به طور بالقوه برای ازدواج مخرب هستند.زیرا زن و شوهر را در مسیراشتباهی به حرکت در می آورند و یا از آن بدتر آنها را متقاعد می سازند که امکان نجاتی برای ازدواجشان وجود ندارد.از جمله این اسطوره ها می توان به موارد زیراشاره کرد.چه عاملی سبب می شود ازدواج مؤثر و موفق ظاهر گردد؟
توصیه ای که قبلاً در کار پیشینم به زوجها می کردم ،همان توصیه ای است که اغلب مشاوران درامور زناشویی ارائه می دهند .اما وقتی بهتر نگاه کردم ،با واقعیتی روبه رو گشتم :اگر کاری کنید که زوجها به طرز بهتری اختلاف نظرهایشان را مطرح سازند،از شدت استرس آنها می کاهید،اما این مانع از آن نمی شود که روح حیات به زندگی زناشویی آنها دمیده شود.ارائه مدرک
چگونه می توانم با اطمینان بگویم که رعایت این اصول به تقویت و استحکام ازدواج شما کمک می کند؟زیرا برخلاف سایر روشهای برخورد با مسائل زوجها،روشهای من به جای توجه کردن به اینکه چه عواملی سبب فروپاشی ازدواج می شوند،به این توجه دارند که چه عواملی سبب موفقیت ازدواج می گردند .من به اسناد و مدارکی دست یافته ام که نشان می دهند زوجها چگونه می توانند در زندگی مشترک خود موفق گردند.دوستی در برابر منازعه
من به این نتیجه رسیده ام که ازدواجهای موفق بر دوستی عمیق هستند.به عبارت دیگر،زوجهای موفق به یکدیگر احترام فراوان می گذارند .آنها صمیمانه یکدیگر را درک می کنند ،خوب می دانند که همسرشان از چه چیزهایی خوشش می آید،چه چیزهایی را دوست ندارد،رؤیاها و آرزوهایش کدام است.اسلحه سری زوج خوشبخت
کشف دوباره دوستی مانع از مشاجره زن و شوهر نمی شود .به جای آن،به آنها یک سلاح سری می دهد که به کمک آن کنترل مشاجره از دست خارج نمی شود.مقصود ازدواج
در مستحکم ترین ازدواجها زن و شوهر از نیت و مقصود والا برخوردارند .آنها صرفاً با هم کنار نمی آیند،بلکه از امیدها و الهامات یکدیگر حمایت می کنند و برای ازدواج خود منظور و مقصودی در نظر می گیرند .وقتی من ازاحترام متقابل صحبت می کنم ،منظورم دقیقاً همین است.آیا میدانستید که دندانپزشکها توصیه میکنند که زمان مسواک
زدن، تا 6 قدم از توالت دور شوید تا از ورود ذرات معلقی که
بوسیله هوا منتقل میشوند، در هنگام شستشوی دهان، جلوگیری شود
؟
آیا میدانستید که ستاره دریایی مغز ندارد ؟
آیا میدانستید که تعداد چینیهایی که انگلیسی بلدند، از تعداد
آمریکاییهایی که انگلیسی بلدند، بیشتر است ؟
آیا میدانستید که شما نمیتوانید با حبس کردن نفستان خودکشی
کنید ؟
آیا میدانستید که انسانهای راست دست به طور میانگین 9 سال بیش
از چپ دستها عمر میکنند ؟
آیا میدانستید که هیچ کلمه ای در زبان انگلیسی با کلمه month
هم قافیه نمیشود ؟
آیا میدانستید که مورچه ها بعد از مرگ در اثر سم پاشی به پهلوی
راست میافتند ؟
آیا میدانستید که هر انسانی در طول زندگیاش به طور میانگین 8
عنکبوت را در حال خواب میخورد ؟
آیا میدانستید که گربه ماهی بیش از 27000 عضو چشایی دارد ؟
آیا میدانستید که کشتی ملکه الیزابت دوم بابت هر گالون سوختی
که میسوزاند فقط 1.5 متر حرکت میکند ؟
آیا میدانستید که بطور متوسط، مردم آنقدر از عنکبوتها میترسند
که نمیتوانند آنها را بکشند ؟
آیا میدانستید که فندک قبل از کبریت اختراع شد ؟
آیا میدانستید که با هوش ترین زن دنیا ۵ فوق لیسانس دارد و
ضریب هوشی او ۲۰۰ است ؟
آیا میدانستید که فرشته ها با سرعت نور حرکت میکنند و زمان بر
آنها کند میشود ؟
آیا میدانستید که انسان در سال ۳۰۰۰ قد متوسط ۲ متر و ۱۲۰ سال
عمر و پوست قهوه ای خواهد داشت ؟
آیا میدانستید که ضریب هوشی انسان های معمولی بین ۸۵ تا ۱۰۵
است ؟
آیا میدانستید که هر تار موی انسان میتواند تا وزن ۱۰۰ گرم رشد
کند ؟
آیا میدانستید که بلندترین موی سر دنیا ۶ متر است ؟
آیا میدانستید که سریعترین عنکبوت دنیا دارای سرعت ۱۶ km در
ساعت است که در افریقاست ؟
آیا میدانستید که یک انسان نهایتا میتواند با سرعت ۳۵ km در
ساعت بدود ؟
آیا میدانستید که نوعی عنکبوت میتواند ۳۰۰ برابر وزنش را بلند
کند ؟
آیا میدانستید که 80 درصد موجودات دنیا را حشرات تشکیل
دادهاند ؟
آیا میدانستید که روباه همه چیز را خاکستری میبیند ؟
آیا میدانستید که گربه قادر به تشخیص مزهی شیرینی نیست ؟
آیا میدانستید که تعداد حشرات موجود در ۲/۵کیلومتر (دو و نیم)
مربع زمین کشاورزی، از انسانهای موجود در تمام دنیا بیشتر است
؟
آیا میدانستید که یک گرم سم مار کبری می تواند ۱۵۰ نفر را بکشد
؟
آیا میدانستید که حس چشایی نوعی پروانهی بزرگ ۱۲ هزار برابر
دقیقتر از انسان است ؟
آیا میدانستید که تنها حیوانی که نمیتواند شنا کند، شتر است ؟
آیا میدانستید که لاما که نوعی شتر کوچک بی کوهان است بهنگام
عصبانیت بر صورت طرف مقابل، تف میاندازد ؟
آیا میدانستید که نوعی کوسه، هر دو هفته یک بار صاحب یک سری
دندان جدید می شود. آنها هر ساله بیش از ۲۴ هزار دندان جدید
درمیآورند ؟
آیا میدانستید که امروزه در جهان ۲۵۰ هزار نوع گیاه گلدار
شناسایی شده است ؟
آیا میدانستید که وقتی به خورشید نگاه میکنید صحنه ۸ دقیقه قبل
از آن را مشاهده میکنید ؟
آیا میدانستید که مساحت سوراخ اوزون ۲۴ میلیون کیلومتر مربع یا
به اندازه آمریکای شمالی است ؟
آیا میدانستید که سالانه ۱.۳ میلیون متر مکعب چوب صرف چوبهای
غذا خوری در چین میشود ؟
آیا میدانستید که در طوفان شن کویر بین ۶۰ تا ۲۰۰ میلیون تن شن
جابجا میشود ؟
آیا میدانستید که دارچین بسیار کشنده است اگر به صورت وریدی به
انسان تزریق شود ؟
آیا میدانستید که فقط یک نفر از یک میلیارد نفر بیش از 116 سال
عمر میکند ؟
آیا میدانستید که روز تولد شما حداقل با 9 میلیون نفر دیگر یکی
است ؟
آیا میدانستید که ماموتها که ۱۰ هزار سال پیش منقرض شدند تا ۶
سالگی شیر مادرشان را میخوردند ؟
آیا میدانستید که لئوناردو داوینچی مخترع قیچی بود، همچنین 10
سال طول کشید تا لبهای مونالیزا را نقاشی کند ؟
گاهی گمان نمیکنی و میشود
گاهی نمیشود که نمیشود
گاهی هزار دعا بی اجابت است
گاهی نگفته قرعه به نام تو میشود
گاهی گدای گدایی و بخت نیست
گاهی تمام شهر گدای تو میشود .....!!!
منبع: یاسمنگولی http://yasmangoolabad.blogsky.com
| |||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
خیابان هانوور ( Hanover street ) یکی از فیلم هایی ست که در فیلم درمانی در فرآیند زوج - س.ک.س درمانی و نیز مشاوره ی ازدواج از آن فراوان بهره گرفته و می گیرم و به ویژه برای شناخت مشکلات موجود در مسئله و معضل شایع روابط فرا زناشویی در ازدواج خانم های دارای اختلال یا ویژگی های شخصیتی نمایشی ( Histerionic ) / وابسته ( Dependent ) با مردان دارای اختلال و ویژگی های شخصیتی درون گرا / تنهایی گزین ( Schizoid / Asperger ) سودمند و بسیار اثرگذار است.
یکی از هیجان خواهی ها و نو گرایی های برخی خانم های دارای اختلال یا ویژگی های شخصیتی نمایشی ( Histerionic ) ، نزدیکی و ازدواج با مردان اسکیزوئید / آسپرگر فرهیخته و اندیشمند است که پس از چندی ، به دلیل ناهم خوانی فراوانی که میان این دو شخصیت وجود دارد ، به درخواست جدایی و یا برقراری روابط فرا زناشویی ( پیمان شکنی ) از سوی خانم می انجامد.
این فیلم ، در حالی که این گرایش سال های خامی آغاز ازدواج را به خانم های دارای اختلال یا ویژگی های شخصیتی نمایشی ( Histerionic ) یادآوری می نماید ، ممکن است انگیزه و پشتوانه ای برای آفریدن دگرگونی هایی در خود از سوی مردان دارای اختلال و ویژگی های شخصیتی درون گرا / تنهایی گزین ( Schizoid / Asperger ) پدید آورد !
زوج درمانی و س.ک.س تراپی زوج دارای ویژگی ( trait ) های اسکیزوئید - هیستریونیک یکی از دشوارترین عرصه ها ی روان درمانی و رفتاردرمانی است ، تا چه رسد به زوج دچار اختلال آسپرگر - اختلال شخصیت هیستریونیک که شکیبایی ایوب می خواهد !!
در زمانهای گذشته حاکمی تخته سنگی را را وسط جاده گذاشت و برای مشاهده ی
عکس العمل مردم شهرش خود را جایی مخفی کرد. بعضی از بازرگانان و ندیمان شهر
بی تفاوت از کنار آن می گذاشتند. بسیاری هم غرولند می کردند که این چه شهری
است که نظم ندارد؟! حاکم این شهر عجب آدم بی عرضه ای است! و...اما هیچ کس
تخته سنگ را از وسط جاده بر نمی داشت. نزدیک غروب، یک روستایی که پشتش بار
میوه و سبزیجات بود ، نزدیک تخته سنگ شد. بارهایش را زمین گذاشت و به هر
زحمتی بود ،آن را از وسط جاده برداشت و کناری قرار داد.ناگهان جای تخته سنگ،
کیسه ای دید.کیسه را برداشت و باز کرد و داخل آن سکه های طلا و یک یادداشت پیدا
کرد.حاکم شهر در آن یادداشت نوشته بود:
برداشتن هر سد و مانعی می تواند یک شانس برای تغییر زندگی انسان باشد.
شبی دل بود و دلدار خردمند / دل از دیدار دلبر شاد و خرسند
که با بانگ بنان و نام ایران / دو چشمم شد ز شور عشق گریان
چو دلبر شور اشک شوق را دید / به شیرینی ز من مستانه پرسید
بگو جانا که مفهوم وطن چیست / که بی مهرش دلی گر هست دل نیست
به زیر پرچم ایران نشستیم / و در را جز به روی عشق بستیم
به یمن عشق در ناب سفتیم / و در وصف وطن اینگونه گفتیم
وطن یعنی درختی ریشه در خاک / اصیل و سالم و پر بهره و پاک
وطن خاکی سراسر افتخار است /که از جمشید و از کی یادگار است
وطن یعنی سرود پاک بودن / نگهبان تمام خاک بودن
وطن یعنی نژاد آریایی / نجابت مهرورزی باصفایی
وطن یعنی سرود رقص آتش / به استقبال نوروز فره وش
وطن خاک اشو زرتشت جاوید / که دل را می برد تا اوج خورشید
وطن یعنی اوستا خواندن دل / به آیین اهورا ماندن دل
وطن شوش و چغازنبیل و کارون / ارس زاینده رود و موج جیهون
وطن تیر و کمان آرش ماست / سیاوش های غرق آتش ماست
وطن فردوسی و شهنامه اوست / که ایران زنده از هنگامه ی اوست
وطن آوای رخش و بانگ شبدیز / خروش رستم و گلبانگ پرویز
وطن شیرین خسرو پرور ماست / صدای تیشه افسونگر ماست
وطن چنگ است بر چنگ نکیسا / سرود باربدها خسرو آسا
وطن نقش و نگار تخت جمشید / شکوه روزگار تخت جمشید
وطن را لاله های سرنگون است / ز یاد آریو برزن غرق خون است
وطن منشور آزادی کوروش / شکوه جوشش خون سیاوش
وطن خرم ز دین بابک پاک / که رنگین شد ز خونش چهره خاک
وطن یعقوب لیث آرد پدیدار / ویا نادر شه پیروز افشار
به یک روزش طلوع مازیار است / دگر روزش ابومسلم بکار است
وطن یعنی دو دست پینه بسته / به پای دار قالی ها نشسته
وطن یعنی هنر یعنی ظرافت / نقوش فرش در اوج لطافت
وطن در هی هی چوپان کرد است / که دل را تا بهشت عشق برده است
وطن یعنی تفنگ بختیاری /غرور ملی و دشمن شکاری
وطن یعنی بلوچ با صلابت / دلی عاشق نگاهی با مهابت
وطن یعنی خروش شروه خوانی / زخاک پاک میهن دیده بانی
وطن یعنی بلندای دماوند / ز قهر ملتش ضحاک در بند
وطن یعنی سهند سر فرازی / چنان ستار خانش پاک بازی
وطن یعنی سخن یعنی خراسان / سرای جاودان عشق و عرفان
وطن گلواژه های شعر خیام / پیام پر فروغ پیر بسطام
وطن یعنی کمال و الملک و عطار / یکی نقاش و آن یک محو دیدار
در این میهن دو سیمرغ است در سیر/ یکی شهنامه دیگر منطق الطیر
یکی من را ز دشمن می رهاند / یکی دل را به دلبر می رساند
خراسان است و نسل سربداران / زجان بگذشتگان در راه ایران
وطن خون دل عین القضات است / نیایش نامه پیر هرات است
وطن یعنی شفا قانون اشارت / خرد بنشسته در قلب عبارت
نظامی خوش سرود آن پیر کامل / زمین باشد تن و ایران ما دل
وطن آوای جان شاعر ماست / صدای تار بابا طاهر ماست
اگر چه قلب طاهر را شکستند / و دستش را به مکر و حیله بستند
ولی ماییم و شعر سبز دلدار / دو بیت طاهر و هیهات بسیار
وطن یعنی تو گنجینه راز / تفعل از لسان الغیب شیراز
وطن آوای جان می پرستان / سخن از بوستان و از گلستان
وطن دارد سرود مثنوی را / زلال عشق پاک معنوی را
تو دانی مولوی از عشق لبریز / نشد جز با نگاه شمس تبریز
مرا نقش وطن در جان جان است / همان نقشی که در نقش جهان است
وطن یعنی سرود مهربانی / وطن یعنی شکوه همزبانی
وطن یعنی درفش کاویانی / سپید و سرخ و سبزی جاودانی
به پشت شیر خورشیدی درخشان / نشان قدرت و فرهنگ ایران
زعطر خاک وطن گر شوی مست / کویر لوت ایران هم عزیز است
وطن دارالفنون میرزا تقی خان / شهید سرفراز فین کاشان
وطن یعنی بهارستان / حضوری بی ریا چون صبح صادق
زخاک پاک ما پروین بخیزد / بهار آن یار مهر آیین بخیزد
که از جان ناله با مرغ سحر کرد / دل شوریده را زیر و زبر کرد
وطن یعنی صدای شعر نیما / طنین جان فضای موج دریا
ز دریای وطن خیزد همی در / چو آژیر و چو دریادار بایندر
وطن یعنی تجلی گاه ملت / حضور زنده ی آگاه ملت
وطن یعنی دیار عشق و امید / دیار ماندگار نسل خورشید
کنون ای هم وطن ای جان جانان / بیا با ما بگو پاینده ایران
نظریه دلبستگی جان باولبی
|
1- دلبستگی چیست؟
دلبستگی یک رابطه هیجانی خاص است که مستلزم تبادل لذت، مراقبت و آسایش میباشد. ریشه پژوهشها در زمینه دلبستگی به نظریه فروید درباره عشق باز میگردد امّا غالباً از پژوهشگر دیگری به نام پدر نظریه دلبستگی نام برده میشود.
جان باولبی پژوهشهای گستردهای درباره مفهوم دلبستگی به عمل آورد. او دلبستگی را چنین توصیف کرده است: «ارتباط و پیوند روانی پایدار بین دو انسان» (باولبی، 1969). باولبی با این دیدگاه روانکاوانه موافق بود که تجربیات اولیه کودکی، تأثیر مهمی بر رشد و رفتارهای بعدی در زندگی دارد. به عقیده او، سبکهای دلبستگی اولیه ما در دوران کودکی و از طریق رابطه کودک / پرستار شکل میگیرد.
باولبی همچنین عقیده داشت که دلبستگی دارای مولفهای تکامل یابنده است و به بقای انسان کمک میکند. «گرایش به ایجاد پیوندهای عاطفی قوی به افراد بخصوص، یک مؤلفه اصلی طبیعت انسان است.» (باولبی، 1988).
ویژگیهای دلبستگی
باولبی عقیده داشت که دلبستگی دارای چهار ویژگی مختلف است:
* حفظ نزدیکی- تمایل به نزدیک بودن به کسانی که به آنها دلبستگی داریم.
* پناهگاه امن- بازگشت نزد فردی که به آن دلبستگی داریم به هنگام مواجه شدن با خطر یا تهدید.
* پایه مطمئن- فردی که به آن دلبستگی وجود دارد، پایه مطمئن و قابل اتکایی برای کودک به وجود میآورد تا به کشف محیط و جهان پیرامونش بپردازد.
* اندوه جدایی- اضطراب ناشی از عدم حضور فردی که به آن دلبستگی وجود دارد.
2- ارزیابی «وضعیت عجیب» آینزوُرث
1- کودک و والد (پدر یا مادر) در یک اتاق تنها هستند.
2- کودک به کشف اتاق بدون مشارکت والد میپردازد.
3- غریبهای وارد اتاق میشود، با والد صحبت میکند و به کودک نزدیک میشود.
4- والد به آرامی اتاق را ترک میکند.
5- والد باز میگردد و کودک را آسوده خاطر میسازد.
در خلال دهه 1970، مری آینزوُرث کارهای قبلی باولبی را توسعه بخشید. او مطالعه خود را «وضعیت عجیب» نامید. در این مطالعه، کودکان بین 12 تا 18 ماهه زیر نظر قرار گرفتند و واکنش آنها به وضعیتی که مدّت کوتاهی تنها مانده و سپس به آغوش مادرشان بازمیگشتند، مورد بررسی قرار گرفت (آینزوُرث، 1978).
بر پایه این مطالعات، آینزوُرث چنین نتیجهگیری کرد که سه سبک عمده دلبستگی وجود دارد: دلبستگی مطمئن، دلبستگی دوسوگرا-نامطمئن و دلبستگی اجتنابی-نامطمئن. بعداً در سال 1986 دو پژوهشگر دیگر به نامهای مِین و سولومن، سبک چهارمی را نیز به نام دلبستگی سازمان نیافته-نامطمئن به سه سبک قبلی افزودند. پژوهشهای متعدد بعدی، نتیجهگیریهای آینزوُرث را تأیید کرده و مشخص نمودهاند که سبکهای دلبستگی اولیه بر روی رفتارهای بعدی در زندگی تأثیر گذارند.
3- دلبستگی در طول زندگی
به خاطر داشتن این نکته حائز اهمیت است که سبکهای دلبستگی شکل گرفته در دوران کودکی لزوماً با آنچه در دلبستگیهای عاطفی دوران بزرگسالی نشان داده میشود یکسان نیستند. زمان زیادی بین دوران کودکی و بزرگسالی سپری شده و تجربیات به دست آمده در این فاصله زمانی نیز نقش عمدهای در سبکهای دلبستگی دوران بزرگسالی ایفاء میکنند. آنچه به عنوان دلبستگی دوسوگرا یا اجتنابی در دوران کودکی توصیف میشود میتواند دلبستگی مطمئنی برای بزرگسالان شود و بالعکس. همچنین خلق و خوی فرد هم در دلبستگی نقش دارد.
امّا پژوهشهایی که در این زمینه به عمل آمده مشخص ساخته است که الگوهای شکل گرفته در دوران کودکی نقش مهمی بر روابط بعدی دارد. هیزن و شیور (1987) عقاید مختلفی در باره روابط انسانی با سبکهای دلبستگی متفاوت را در بین بزرگسالان کشف کردند. بزرگسالانی که دلبستگی مطمئن داشتند تمایل به این عقیده داشتند که عشق عاطفی، پایدار و بادوام است. امّا آنهایی که دلبستگی دوسوگرا داشتند بارهابه دام عشق گرفتار شده بودند و کسانی که دلبستگی اجتنابی داشتند، عشق را موقت و نایاب توصیف میکردند.
4- دلبستگی مطمئن
ویژگیهای دلبستگی مطمئن/b> |
به عنوان بزرگسال/b> | به عنوان کودک/b> |
1- پایدار بودن روابط پایدار و قابل اعتماد | 1- قابلیت جدا شدن از والد |
2- خود باوری | 2- کسب آرامش از والدین به هنگام ترس |
3- سهولت در به اشتراک گذاشتن احساسات با دوستان | 3- هیجانات مثبت به هنگام بازگشت والدین |
4- جستجوی حمایت اجتماعی | 4- ترجیح دادن والدین بر بیگانگان |
ویژگیهای دلبستگی مطمئن
کودکانی که دلبستگی مطمئن دارند، به هنگام جدا شدن از پرستار یا مراقب، چندان احساس ناراحتی نمیکنند. این کودکان به هنگام ترس، برای کسب آرامش و آسایش به والدین یا پرستار روی میآورند. این کودکان هرگونه تماسی که از سوی والد برقرار شود را با آغوش باز میپذیرند و با رفتار مثبت به آن واکنش نشان میدهند. این کودکان با وجودی که از غیبت والدین خیلی احساس ناراحتی نمیکنند اما آنها را به وضوح بر بیگانگان ترجیح میدهند.
والدین این کودکان معمولاً تمایل بیشتری برای بازی با کودکانشان دارند. به علاوه، این والدین به سرعت به نیازهای کودکانشان واکنش نشان میدهند و به طور کلّی نسبت به والدین کودکانی که دلبستگی نامطمئن دارند، به فرزندانشان پاسخگوترند.
در بزرگسالان، کسانی که دلبستگی مطمئن دارند معمولاً به دنبال روابط قابل اعتمادتر و پایدارتری هستند. سایر ویژگیهای کلیدی دلبستگی مطمئن در بزرگسالان شامل خودباوری زیاد، لذت بردن از روابط صمیمانه، جستجوی حمایت اجتماعی و توانایی در به اشتراک گذاشتن احساسات با دیگران است.
پژوهشگران در یک مطالعه دریافتند که زنانی که دارای سبک دلبستگی مطمئن هستند، احساسات مثبتتری درباره روابط عاطفی و عاشقانه خود دارند. (مک کارتی، 1999)
5- دلبستگی دوسوگرا
ویژگیهای دلبستگی دوسوگرا/b> |
به عنوان بزرگسال/b> | به عنوان کودک/b> |
1- بی میلی نسبت به نزدیکی با دیگران | 1- نگران از غریبهها |
2- نگرانی از این که طرف مقابل واقعاً آنها را دوست نداشته باشد | 2- اندوهگین شدن به هنگام ترک والدین |
3- پریشانی و آشفتگی به هنگام خاتمه یافتن یک رابطه | 3- ظاهراً با بازگشت والدین به آرامش دست نمییابند |
ویژگیهای دلبستگی دوسوگرا
کودکانی با دلبستگی دوسوگرا به شدّت نسبت به بیگانگان مشکوک هستند. این کودکان به هنگام جدا شدن از والد یا پرستار، ناراحتی زیادی نشان میدهند امّا با بازگشت آنها نیز به نظر نمیرسد که آرامش یافتهاند. در بعضی موارد، کودک ممکن است والدین را طرد کند و به سراغ آنها نرود و یا به طور آشکار به آنها پرخاش کند.
بر طبق مطالعات و پژوهشهای کاسیدی و برلین (1994)، دلبستگی دوسوگرا نسبتاً غیر متداول است و تنها در 7 تا 15 درصد کودکان وجود دارد.کاسیدی و برلین در مورد مطالبی که درباره دلبستگی دوسوگرا نوشته شده است نیز دریافتند که پژوهشهای مشاهدهای همگی دلبستگی دوسوگرا- نامطمئن را با در دسترس نبودن مادر به قدر کافی مرتبط دانستهاند. این کودکان به تدریج که بزرگتر شدهاند، معلمانشان آنها را وابسته و متکی به دیگران توصیف کردهاند.
در بزرگسالان، کسانی که دلبستگی دوسوگرا دارند غالباً تمایلی به نزدیک شدن با دیگران ندارند و نگرانند که طرف مقابلشان متقابلاً به احساسات آنها پاسخ ندهد. این امر به قطع متوالی رابطه، غالباً به دلیل احساس سرد شدن رابطه و دوری، میانجامد. این افراد پس از خاتمه یافتن یک رابطه، بسیار احساس آشفتگی و پریشانی میکنند. کاسیدی و برلین آلگوی آسیبشناسانه دیگری را نیز در بزرگسالانی که سبک دلبستگی دوسوگرا دارند توصیف کردهاند، بدین ترتیب که این افرادبه عنوان منبع امنیت به کودکان کم سن و سال وابستگی پیدا میکنند (1994).
6- دلبستگی اجتنابی
ویژگیهای دلبستگی اجتنابی /b> |
به عنوان بزرگسال/b> | به عنوان کودک/b> |
1- مشکل در برقراری روابط صمیمانه و نزدیک | 1- احتمال دوری گزیدن از والدین |
2- کم علاقگی به روابط اجتماعی و عاشقانه | 2- در جستجوی ارتباط با والدین و کسب آرامش از آنها نیستند |
3- ناتوانی یا عدم تمایل در به اشتراک گذاشتن افکار و احساسات با دیگران | 3- ترجیح ندادن یا ترجیح دادن کم بین والدین و بیگانگان |
ویژگیهای دلبستگی اجتنابی
کودکانی که سبک دلبستگی اجتنابی دارند از والدین و پرستاران دوری میکنند. این اجتناب غالباً پس از یک دوره غیبت ابراز میشود. این کودکان ممکن است توجه والدین را رد نکنند امّا نه در جستجوی جلب توجه آنها بر میآیند و نه کسب آرامش و آسایش از ارتباط با آنها میکنند. این کودکان بین والدین خود و یک فرد کاملاً غریبه ترجیحی قایل نمیشوند.
در بزرگسالان، کسانی که دلبستگی اجتنابی دارند، در برقراری روابط نزدیک و صمیمانه مشکل دارند. این افراد سرمایهگذاری عاطفی چندانی در برقراری روابط با دیگران نمیکنند و در صورت خاتمه یافتن یک رابطه نیز زیاد ناراحت نمیشوند. آنها معمولاً با بهانههایی (مثل درگیریهای کاری) از برقراری روابط نزدیک اجتناب میکنند. پژوهشها همچنین نشان دادهاند که بزرگسالانی با سبک دلبستگی اجتنابی، بیشتر پذیرای روابط جنسی اتفاقی و تصادفی هستند (فینی، نولر و پتی 1993). دیگر ویژگیهای متداول این افراد عبارت است از ناکامی در پشتیبانی از دوستان و نزدیکان در خلال لحظات پر استرس و نیز ناتوانی در به اشتراک گذاشتن احساسات، افکار و هیجانات با دیگران.
7- دلبستگی سازمان نیافته
ویژگیهای دلبستگی سازمان نیافته/b> |
در 6 سالگی/b> | در یک سالگی/b> |
1- نقش والدین را بازی کردن | 1- نشان دادن ترکیبی از رفتارهای اجتنابی و مقاومتی |
2- برخی کودکان برای والدینشان مثل پرستار عمل میکنند | 2- ممکن است گیج، سردرگم یا نگران به نظر برسند |
ویژگیهای دلبستگی سازمان نیافته
کودکانی که سبک دلبستگی سازمان نیافته- غیرمطمئن دارند، نشانههایی از کمبود رفتارهای واضح و روشن دلبستگی از خود بروز میدهند. کنش و واکنش آنها نسبت به پرستاران غالباً رفتاری ترکیبی، شامل اجتناب و مقاومت است. این کودکان گیج به نظر میرسند و گاهی اوقات در حضور پرستار سردرگم یا نگران هستند.
مِین و سولومن (1986) اظهار کردهاند که رفتار ناسازگار از جانب والدین میتواند عامل پدید آمدن این سبک دلبستگی باشد. مِین و هس (1990) در پژوهشهای بعدی به این نتیجه رسیدند که والدینی که هم به صورت عامل ترس و هم عامل اطمینان برای کودکانشان جلوهگر میشوند، در پیدایش این سبک دلبستگی در کودکان نقش دارند. زیرا کودک از کنار والدین بودن هم احساس ترس و هم احساس آسایش میکند و این امر به سردرگمی او میانجامد.